Inktvisvangst oppepper voor geplaagde vloot

16 april 2024 Michel Verschoor Ronald Ribbe
Vanuit Britse en Franse wateren in het Kanaal volgen Neder­landse kottervissers in het najaar de inktvistrek richting de Noordzee. De UK-153 ‘Lub Senior’ ving begin maart een visruim vol op vijftig mijl west-noordwest van IJmuiden. Vismagazine liet zich bijpraten over deze nieuwe wintervisserij.

Op donderdagavond 7 maart nadert de UK-153 rond 22.00 uur de visafslagkade in IJmuiden. De diepgang van de imposante flyshooter (illustratie) doet een goede vangst vermoeden. Op amper vijftig mijl ten westen van IJmuiden is die week uitstekend pijlinktvis gevangen. “Ruim 3.400 kilo inktvis hebben we aan boord,” zegt schipper Frits Korf als de eerste gestapelde viskisten uit het visruim op de kade worden gehesen.

“Met wat bijvangst poon en makreel is dit een prima besomming”, zegt Korf tevreden als we een half uur later aan boord bij een kop koffie de maartse kou verdrijven. “De gemiddelde kiloprijs voor inktvis ligt deze weken rond de 12 euro. Deze week zelfs ietsje hoger omdat een aantal collega’s al is omgeschakeld op de scholvisserij, waardoor er minder aanvoer van inktvis is. Als we genoeg vangen, zoals afgelopen dagen, is onze visreis meer dan rendabel en kunnen we na vier dagen op zee op donderdagavond al naar huis. Prima zo. Korter vissen dankzij goede prijzen is goed voor de visstand en goed voor ons sociale leven, want dan zijn we drie dagen per week thuis.” Ook prettig: de inktvisvisserij voor flyshooters is dagvisserij. Korf: “Dat betekent dat de bemanning voldoende slaap krijgt en niet om de twee, drie uur aan dek moet verschijnen.”   

Goede kwaliteit

Steeds meer Nederlandse kotters en buitenlandse vlagschepen met Nederlandse eigenaren vissen dan ook in de winter op inktvis. In de eerste weken van januari waren zo’n zeventig Nederlandse vaartuigen en buitenlandse vlagkotters actief in het Kanaal, signaleerde journalist Willem den Heijer in weekkrant Schuttevaer.

Pijlinktvis trekt al enkele decennia gestaag noordwaarts als gevolg van een bescheiden stijging van de zeewatertemperatuur. Korf: “Net zoals kabeljauw, schol en mul ook ‘de noord’ intrekt. In het Kanaal vangen we nu zelfs kleinere soorten tonijn.” Pijlinktvis zwemt tegenwoordig zelfs in enorme hoeveelheden voor de Belgische en Nederlandse kust. De Noordzee-inktvis staat bekend om zijn goede kwaliteit en is een gewild product. De soort leeft in scholen, migreert over grote afstanden en jaagt op verschillende dieptes op onder meer sprot en garnalen. De naam dankt de soort aan het pijlvormige lichaam. Bij onraad schieten ze pijlsnel weg. Zo nodig vuren ze een inktgordijn af om belagers af te schudden. Met een maximale lengte tussen de veertig en zestig centimeter, leeft pijlinktvis slechts twee jaar en sterft als er kuit is geschoten. “In zeer korte tijd groeit inktvis als kool”, aldus Korf.

Boulogne

Frits Korf met inktvis Schipper Frits Korf toont een kistje met een deel van de inktvisbuit van de UK-153 in de visafslag IJmuiden. (© Michel Verschoor)

In de wintermaanden volgen Nederlandse vissers de trek van de pijlinktvis. Die houdt zich in november en december nog op in het Kanaal en zwemt daarna in scholen achter zijn prooi aan richting het noorden. Nederlandse vissersschepen vertrekken dan vanuit de Franse haven Boulogne en lossen daar ook de vangst. Begin januari lag de inktvisvloot in Vlissingen en begin maart werd onder meer gevist vanuit en gelost in IJmuiden. “Op een gegeven moment is het klaar met de inktvisvangst”, zegt Korf. “Als inktvis het noorden intrekt, zijn de scholen op zeker moment verdwenen en is het voor ons een vraagteken waar-ie is gebleven.”

Een groot deel van de vangst gaat naar Frankrijk, Spanje en Italië

Tegen die tijd is de buit voor vissers al binnen, verwerkt en op transport gezet naar soms verre buitenlanden. China, Japan en India zijn afnemers, maar een groot deel gaat ook naar Frankrijk, Spanje en Italië, voor gefrituurde calamari en als ingrediënt in zakken ingevroren fruits de mer voor in vispannetjes, paella en Mediterrane vissoepen. “Veel inktvis wordt ook wel per stuk ingevroren”, vertelt Korf.

Weekkrant Schuttevaer meldde dat visafslag IJmuiden op vrijdag 2 februari liefst 56,5 ton pijlinktvis noteerde. Over heel januari ging er in 2023 zo’n 308.250 ton in IJmuiden over de klok, tegen ruim 332.225 kilo in januari 2024. Voornamelijk vanwege het aantal extra kotters dat afgelopen januari inktvis als belangrijkste doelsoort koos.

Zegenvisserij

Dat steeds meer Nederlandse vissers in de wintermaanden kiezen voor inktvis heeft niet alleen te maken met de goede prijzen en de grootte van het inktvisbestand. Inktvisvisserij vraagt ook om minder brandstof dan vissen op platvis met gesleepte bodemtuigen. Vooral flyshooters zoals de UK-153 profiteren daarvan. Korf: “Flyshoot is de meest energiezuinige visserij. Je ligt vrijwel stil als je de netten binnenhaalt. Dan werken alleen de lieren en wordt er niet gesleept, zoals bij de boomkor op platvis. Flyshoot is een soort zegenvisserij, waarbij je twee lijnen uitschiet, met een net ertussen. Wij verbruiken slechts tien ton gasolie per week, een grote boomkorkotter al snel drie keer zoveel.”

Multifunctionele kotter

Intvisvangst aan wal Donderdagavond laat wordt in IJmuiden het visruim geleegd. (© Michel Verschoor)

Nu door de hoge brandstofkosten het tij voor de boomkorvloot tegenzit, zoekt de Nederlandse visserijsector naar een nieuw type multifunctioneel schip dat eenvoudig kan overschakelen op uiteenlopende visserijen en doelsoorten. Padmos lanceerde in september 2023 plan ‘Octopus’, een multifunctionele kotter die vooralsnog dieselelektrisch wordt voortgestuwd, maar ook volledig elektrisch zou kunnen varen. Het wachten is op overheidsprogramma’s die deze ontwikkeling in woord en daad financieel ondersteunen.

De UK-153 hoeft daar niet op te wachten en kan met de nettenrollen achterop zonder netaanpassingen eenvoudig multifunctioneel schakelen. Voor de Urkers zijn dit de laatste weken dat ze op inktvis vissen. Hierna volgen poon, mul en makreel als doelsoorten en later in het jaar gaan de visreizen richting Deense en Noorse wateren voor de kabeljauw. Frits Korf ziet daarnaar uit, want ondanks dat er in onze contreien veel somberheid heerst over kabeljauw, is er noordelijker geen enkel gebrek aan. “Wij hebben een mooi kabeljauwquotum”, grijnst Korf, die de rest van het jaar vol vertrouwen tegemoet ziet.

Wat een prachtige vangst

Terwijl Urker visser Frits Korf al zo’n tien jaar op inktvis vist, maakten visser Dirk Kraak en zijn bemanning uit Den Helder met de veel kleinere Eurokotter BRA-7 in januari hun eerste inktvisreis. Voor zijn dagboek in Visserijnieuws noteerde Kraak: “Het is druk in de geul naast de Arnoldsrug, die deels in Franse en deels in Engelse wateren ligt. Ik zie op de radar wel veertig vissersschepen binnen twaalf mijl van onze kotter. Dat zijn allemaal collega’s die met scheerborden of met de flyshoot achter inktvis aanzitten. Tientallen nationaliteiten zijn vertegenwoordigd, het is een bont gezelschap. Als we na een uur of drie voor het eerst de netten binnenhalen zit er 600 kilo inktvis in. Bij de tweede ‘trek’ zit er 900 kilo in de netten. Wat een prachtige vangst! We zijn dankbaar.”

Altijd op de hoogte blijven?