Eerste vaatje brengt 81.000 euro op voor Hersenbank

21 juni 2024 Lieneke Schuitemaker Nederlands Visbureau
Op 18 juni werd in Scheveningen weer het traditionele eerste vaatje Hollandse Nieuwe geveild. Het goede doel van dit jaar was de Hersenbank van het Nederlands Herseninstituut, die een cheque van 81.000 euro in ontvangst mocht nemen na de Amerikaanse veiling.

Ook dit jaar was het weer spannend of de haring in juni het juist vetgehalte zou hebben. Vorig jaar moest de seizoensopening uitgesteld worden, omdat het vetpercentage te laag was. Dit jaar bleek de haring een uitstekend vetpercentage te hebben van op dit moment tussen de 20 en 22 procent. De keurmeesters in de Scheveningse afslag, haringexpert Peter Koelewijn en sterrenchef Wilco Berends, waren daarmee dik tevreden. Koelewijn: “Ik vind ‘m buitengewoon! De haring is heerlijk romig en zilt, dat is hoe we het willen hebben. En bovendien duurzaam gevangen!”

De kwaliteit van de haring mag dan uitstekend zijn, de vangsten vallen vooralsnog tegen, vertelde Koelewijn. “Er is zeker voldoende voorraad voor de eerste weken van het seizoen, maar op dit moment is er nog niet voldoende gevangen voor het jaarvolume. Er moet nog veel gebeuren.”

Hersenonderzoek

Presentatrice Tessa van Rhee beloofde het aan het begin van de veiling: iedereen gaat slimmer naar huis. De presentaties van hoogleraren neurobiologie Dick Swaab en neuropsychologie Erik Scherder maakten duidelijk waarom. Swaab vertelde over het werk van de Hersenbank, waar de hersenen van mensen met hersenziektes worden vergeleken met die van overledenen met gezonde hersenen. “Iedereen weet hoe weinig er te doen is aan hersenziektes. Denk daarbij niet alleen aan dementie, maar ook aan bijvoorbeeld MS en depressies. Het enige wat kan helpen om dat in de toekomst te veranderen is onderzoek.”

Swaab is de oprichter van de Hersenbank, waar zo’n 5000 hersenen bewaard worden bij een temperatuur van -7 graden Celsius. “De Nederlandse Hersenbank is uniek in de wereld. Onze pathologen onderzoeken de hersenen onder de microscoop. Er zijn maar liefst 21 soorten dementie. Als je oud genoeg wordt, krijg je uiteindelijk allemaal wel een van de varianten. Daarom zijn we ontzettend blij met donoren, zowel mensen met als zonder hersenziekte, zodat we op basis van vergelijkend onderzoek baanbrekende ontdekkingen kunnen doen.”

Risicofactor bij dementie is hoofdletsel, aldus Swaab. “Manieren om dementie voor je uit te schuiven zijn onder meer tweetaligheid, het bespelen van een muziekinstrument, een gezonde levensstijl met veel beweging en gezond eten. Daarbij speelt vette vis een belangrijke rol.”

Haring en hersenziektes

Door het hoge gehalte Omega 3 is haring een uiterst gezond onderdeel van het voedingspatroon. Bovendien zijn er sterke aanwijzingen dat Omega 3 helpt bij de preventie van hersenziekten, zo vertelde hersendeskundige Scherder tijdens de veiling. Met zijn gebruikelijke enthousiasme liet hij zien hoe Omega 3 het membraam tussen de hersenen positief kan beïnvloeden, ook als dat al achteruitgegaan is door een hersenaandoening. “De beweging in de cellen in het membraam blijken te worden gestimuleerd door Omega 3, afkomstig uit algen. Wij krijgen Omega 3 binnen door het eten van vette vis als haring, die zich voedt met algen. Dus als je hier biedt op het vaatje met haring, doe je dat voor dit orgaan: de hersenen.”

De witte stof zit aan de binnenkant van de hersenen en bestaat uit de verbindingen tussen de zenuwcellen, aldus Scherder. “Om deze verbindingen heen zit een wit isolatielaagje myeline, vandaar de naam witte stof. Dit laagje zorgt ervoor dat signalen tussen zenuwcellen razendsnel worden doorgegeven.”

Bij Alzheimer gaat alles langzamer qua denken, verduidelijkte Scherder. “Omega 3 kan dat proces vertragen. Ook bij depressie is Omega 3 bruikbaar: uit onze studie naar de werking van Omega 3 bleek dat bij een dosering van 4 milligram per dag de myeline na 26 weken zichtbaar versterkt was. Zo verklein je het risico op depressie. Dus gebruik vooral Omega 3 in je voeding!”

Unieke Delftsblauwe haring

Tijdens de Amerikaanse veiling werd ook een aantal extra items geveild. Eerst twee boeken van de beide hoogleraren, daarna een bijzonder object: een unieke Delftsblauwe handbeschilderde porseleinen haring. Verschillende bedrijven boden flink tegen elkaar op om dit bijzondere exemplaar mee naar huis te kunnen nemen. Dat lukte uiteindelijk Diek Parlevliet en Anton van der Plas van Parlevliet en Van der Plas (PP), voor 10.000 euro. Diek Parlevliet gaf desgevraagd aan de haring in het hoofdkantoor te willen tentoonstellen als eerbetoon aan zijn vader, onlangs overleden mede-oprichter van PP Dirk Parlevliet.

Veilingmeester Paul Blees deed intussen samen met Tessa van Rhee zijn uiterste best om zoveel mogelijk geld binnen te halen voor de Hersenbank. Er werd op en neer gegaan met de biedingen, beginnend bij 250 euro, stijgend naar 500 en 1000 euro en daarna terug naar 250 euro. Uiteindelijk wist nieuwe bieder Goos Horeca het vaatje te bemachtigen.

Na afloop van de veiling konden bieders en andere gasten genieten van haring aan de staart, haringstukjes en culinaire haringhapjes, met korenwijn, sherry en witte wijn.

Altijd op de hoogte blijven?