NIEUWS | Milieu Centraal heeft voor dit jaar opnieuw de duurzaamheidskenmerken voor voeding beoordeeld. Onder andere ASC, MSC en Beter Leven 3 sterren komen het beste uit de bus. De voorlichtingsorganisatie heeft ook onderzocht hoe consumenten omgaan met duurzaamheidskeurmerken voor eten en drinken in de supermarkt.
Slechts één op de vijf Nederlandse consumenten let goed op duurzaamheidskeurmerken bij het doen van boodschappen. Toch zegt bijna de helft (47 procent) dat ze er vaker op zouden letten als ze weten welke betrouwbare keurmerken de koplopers op het gebied van duurzaamheid zijn. Dat blijkt uit een onderzoek van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, uitgezet onder het consumentenpanel van Norstat.
Deze flitspeiling over het kiezen voor duurzaamheidskeurmerken van eten en drinken in de supermarkt geeft de belangrijkste redenen weer om wél op keurmerken te letten. Dit zijn:
-
een beter milieu en klimaat (47 procent)
-
dierenwelzijn (41 procent)
-
betere arbeidsomstandigheden (34 procent)
Redenen om dat niet te doen, zijn volgens de respondenten:
-
de (veronderstelde) hogere prijs
-
de gewoonte om steeds dezelfde producten te kopen
-
de wirwar aan verschillende keurmerken. Ze geven aan dat een duidelijk overzicht van de meest betrouwbare keurmerken kan helpen om voeding met een keurmerk te kopen
Dertien koplopers in duurzaamheidsambitie
Milieu Centraal beoordeelt elke drie jaar, samen met 22 externe experts, de keurmerken voor voeding. Dit jaar kwamen dertien keurmerken als beste (meest ambitieus) uit de bus en zijn dus benoemd door de organisatie als topkeurmerken.
Het gaat om: ASC, Beter Leven 3 sterren, Demeter, EU-biologisch, EKO-NL 3 sterren, Fair for Life, Fairtrade, Fair Trade Certified, MSC, Pro Terra, Rainforest Alliance, RSPO, Sustainable Rice Platform. Bij de laatste beoordeling (2025) scoorden deze minimaal 4 op de schaal van 5 voor duurzaamheid, betrouwbaarheid én transparantie.
Hoeveelheid keurmerken verwarrend
Milieu Centraal heeft ook onderzocht hoe Nederlandse consumenten omgaan met duurzaamheidskeurmerken op voeding. Hieruit blijkt dat ruim de helft soms (40 procent) tot vaak (18 procent) let op duurzaamheidskeurmerken bij het doen van boodschappen. Daarnaast geeft bijna de helft aan (waarschijnlijk) meer te letten op keurmerken, wanneer zij weten welke betrouwbare keurmerken de koplopers in duurzaamheidsambitie zijn. Momenteel ervaart ruim twee derde van de consumenten de hoeveelheid keurmerken als verwarrend. Ze geven aan dat op verpakkingen vaak onduidelijk is wat een keurmerk precies betekent en missen een duidelijk overzicht. Consumenten zeggen eerder op keurmerken te letten als misleidende logo's op verpakkingen worden verboden, keurmerken eerder te vertrouwen wanneer een onafhankelijke partij laat zien hoe goed ze scoren en als de eisen achter het keurmerk helder zijn.
Ook toont het onderzoek aan dat consumenten producten met een keurmerk beschouwen als duur. Paulien van der Geest, expert keurmerken bij Milieu Centraal, legt uit dat dit een misvatting is. “Veel supermarkten hebben ook huismerkproducten met ambitieuze keurmerken in het schap. Zo kunnen consumenten met elk budget duurzamere keuzes maken.”
Keurmerkenwijzer
Milieu Centraal lanceerde vorig jaar de vernieuwde Keurmerkenwijzer. Deze biedt inzicht in de betrouwbaarheid en transparantie van keurmerken. Paulien van der Geest: “De Keurmerkenwijzer helpt verwarring door de wildgroei van beeldmerken bij de consument te verminderen.”
Mensen kunnen de keurmerken filteren op de duurzaamheidsthema’s die zij belangrijk vinden. Zij letten daarbij het meest op duurzaamheidskeurmerken op vlees (52 procent), eieren (49 procent) en groente en fruit (45 procent). Minder vaak doen ze dat bij zuivel (35 procent), koffie, thee en chocolade (33 procent), vis- schaal- en schelpdieren (30 procent), tropische voeding (24 procent) en wijn (8 procent).
Milieu Centraal over score berekening
Ika van de Pas, directeur-bestuurder bij Milieu Centraal, licht toe hoe de scores worden berekend: “Om tot scores voor ambitie op duurzaamheid te komen worden de eisenpakketten van de keurmerken vergeleken met wat wettelijk vereist is, wat gangbaar is qua productiewijze, wat de beste praktijkvoorbeelden zijn én met elkaar. Zo’n 80 eisenpakketten verdeeld over 11 productcategorieën zijn beoordeeld. Dit jaar zien we dertien keurmerken die er duidelijk bovenuit steken. Minder ambitieuze keurmerken zijn geen koploper, maar kunnen wel degelijk een belangrijke rol spelen. Mits betrouwbaar, dragen ook zij bij aan verduurzaming. Mensen kunnen in de Keurmerkenwijzer eenvoudig zien welk keurmerk het beste bij hun waarden past, zodat ze met hun aankopen de keuze steunen die zij belangrijk vinden.”
Paulien van der Geest, expert keurmerken bij Milieu Centraal, vult aan: “Op het gebied van milieu kijken de onderzoekers bijvoorbeeld hoe positief de eisen zijn voor de biodiversiteit, bodemkwaliteit en waterhuishouding. Bij dierenwelzijn wordt onder meer gekeken naar hoeveel ruimte een dier heeft en in welke mate het dier natuurlijk gedrag kan vertonen. Bij keurmerken voor tropische producten wordt bij mens en werk bijvoorbeeld gekeken of het eisenpakket kinderarbeid verbiedt, of werknemers zich mogen verenigen in een vakbond en of er een extra premie gaat naar de boeren om een leefbaar inkomen te creëren.”