BLOG | Niets doen: de moeilijkste beslissing op zee. Stel je voor: u bent keeper in een WK-finale. Na 120 minuten staat het nog steeds gelijk. Strafschoppen. Je weet niet waar de bal naartoe gaat. Links, rechts of door het midden. Onderzoek laat zien dat in het midden blijven statistisch de meeste kans geeft op succes. En toch duiken keepers bijna altijd. Waarom? Omdat niets doen voelt als falen. Omdat actie beter oogt, beter uit te leggen is en beter past bij wat het publiek verwacht.
Die reflex zien we overal terug. Zeker in tijden van onzekerheid. Dan groeit de druk om te handelen, om te laten zien dat er wordt gestuurd. Ook in de visserij. Als bestanden onder druk staan, als modellen waarschuwingen geven of als het publieke debat verhardt, volgt vaak snel beleid. Gebieden dicht, regels erbij, structuren aanpassen. Alles liever dan afwachten.
Maar de zee laat zich niet dwingen door haast. Ze is geen spreadsheet en geen beleidsnotitie. De Noordzee is een complex systeem waarin alles met alles samenhangt. Een maatregel op papier kan op zee heel anders uitpakken. Juist daarom is de vraag gerechtvaardigd: is ingrijpen altijd beter dan niet ingrijpen?
‘Niets doen’ wordt vaak verward met wegkijken of nalatigheid. Dat is onterecht. Bewust niets doen kan een zeer actieve keuze zijn. Het betekent: eerst goed begrijpen wat er gebeurt. Data verzamelen. Ervaringen van vissers serieus nemen. Effecten van eerder beleid evalueren voordat er nieuw beleid overheen wordt gelegd. Dat vraagt geen gemakzucht, maar discipline en lef.
De toekomst die we nog onvoldoende kennen, vraagt om meer dan alleen daadkracht. Ze vraagt om wijsheid. Om bestuurders die durven zeggen: we weten het nog niet zeker. Laten we voorkomen dat we met de beste bedoelingen schade aanrichten die later moeilijk te herstellen is. In een tijd waarin alles sneller, groter en dringender moet, is terughoudendheid bijna een revolutionaire daad.
Voor vissers is niets doen overigens zelden echt niets doen. Het betekent observeren, aanpassen, slimmer vissen, investeren in kennis en vakmanschap. Het is actief meebewegen met de natuur in plaats van ertegenin sturen. Dat is geen stilstand, dat is professioneel handelen.
Misschien moeten we daarom in beleid vaker een vierde optie toevoegen: bewust wachten. Niet als uitstel, maar als strategie. Net als die keeper die in het midden blijft staan. Soms oogt het passief. Soms voelt het ongemakkelijk. Maar verrassend vaak is het juist de beste keuze. Want echte vooruitgang zit niet altijd in meer regels of sneller ingrijpen. Soms zit het in het vermogen om stil te blijven staan en pas te duiken als je zeker weet dat het moment daar is.
Meer van Johan Nooitgedacht?
Alle columns van Johan Nooitgedacht en onze andere columnisten zijn te vinden onder Blogs.
Deze blog hoort bij Vismagazine | editie 3-2026. Het thema van dit nummer is Haring. Abonnees kunnen alle artikelen ook online lezen. Nog geen abonnee? Sluit dan een abonnement af.
