Eerste hangcultuurmosselen zijn ‘superlekker’

1 juni 2024 Marieke Pols Mosselbureau
Het mosselseizoen is begonnen. Op 29 mei vond de eerste oogst plaats bij de mosselpercelen in de Oosterschelde bij Bruinisse. De kwaliteit is dik in orde. “Superlekker”, aldus mosselambassadeur Sven Ornelis.

In de loop van de ochtend op 29 mei verzamelt de pers zich bij Mosselhandel Bout. De winkel is nog gesloten en er zitten ook nog geen mosselen in de automaat. Maar dat gaat snel veranderen. Het gezelschap komt namelijk bij elkaar voor de oogst van de eerste mosselen. Hangcultuurmosselen om precies te zijn.

Hangcultuur

Oogst eerste hangcultuurmosselen 2024 (© Mosselbureau)

De hangcultuurmosselen zijn altijd zo’n vier tot zes weken eerder gereed dan de bodemmosselen. “Hangcultuurmosselen groeien in het bovenste deel van het water”, legt mosselkweker Jacco Schot uit. “Zij vangen in het voorjaar meer zonlicht en het water heeft een hogere temperatuur dan op de bodem. De mosselen hebben meer voedsel en zijn daardoor eerder rijp.”

De hangcultuurlijnen bevinden zich in het westelijke en noordoostelijke gedeelte van de Oosterschelde en Grevelingen. De oogst van de eerste hangcultuurmosselen vindt plaats bij de mosselpercelen van Aqua-Triton vlakbij Bruinisse, waar het gezelschap vanuit de jachthaven naar toevaart. Bij vertrek begint het te regenen, eerst zacht en dan hard. Even neemt iedereen zijn toevlucht in de stuurhut, maar al snel wordt de regen minder en uiteindelijk breekt zelfs de zon door.

Na een klein half uurtje varen komen eerst de mosselzaadinstallaties (MZI’s) in beeld met daarachter de hangcultuurlijnen. De MZI’s bestaan uit lange op het water drijvende pijpen waartussen netten hangen waarin het mosselzaad wordt opgevangen. In augustus worden deze geoogst voor de verdere kweek. Bij de hangcultuur gaat het zaad in een mosselkous die als het ware over een touw wordt getrokken. De katoenen kous is na zo’n twee weken verteerd en dan hebben de mosselen zich aan het touw gehecht. “Het hele kweekproces duurt zo’n twee jaar”, aldus Schot.

Zeeuwse mosselen

Hangcultuurmosselen 2024 (© Mosselbureau)

Mosselen zijn een belangrijk product voor Zeeland. “Er is altijd veel vraag naar mosselen, vooral vanuit België”, vertelt Julien Barbé van Aqua-Triton, een mosselkweker, handelaar en verwerker. “We worden al vanaf begin mei platgebeld met de vraag wanneer komen de mosselen.” Voorheen had het bedrijf alleen bodemmosselen, die meestal pas in juli klaar zijn voor de oogst. “We hebben geprobeerd om mosselen uit het buitenland te halen, bijvoorbeeld Canada en Noorwegen. Maar dat ging nooit goed. Het was te ver weg of de kwaliteit was onvoldoende. En dus zijn ook wij bij de Zeeuwse hangcultuur uitgekomen.” De mosselen zijn eerder rijp en dienen vooral om de periode naar de bodemmosselen te overbruggen. De Zeeuwse bodemcultuurmosselen worden vanaf 3 juli verwacht. Uiteindelijk vormen de hangcultuurmosselen slechts 5 procent van het totale Zeeuwse mosselaanbod.

Dat de Zeeuwse mosselen populair zijn in België blijkt wel uit de samenstelling van het gezelschap. De Belgische pers is massaal naar België gekomen om de eerste oogst mee te maken. “In België zijn mosselen verankert in de eetcultuur, bijvoorbeeld de Moules-frites”, vertelt Tilly St. Nicholaas van het Nederlands Mosselbureau. “Zo’n 60-70 procent van alle Zeeuwse mosselen gaat naar de Belgische markt.”

Smaak mosselen

Oogst eerste hangcultuurmosselen 2024 (© Mosselbureau)

Wat betreft de smaak zit er wel wat verschil tussen de hangcultuur en bodemmosselen. Barbé: “Blijkbaar heeft de plek waar de mossel opgroeit toch invloed. Misschien krijgen ze net iets andere algen binnen dan de bodemmosselen. Qua structuur is de hangcultuurmossel wat malser, de smaak is iets minder zilt dan de bodemmossel.”

De smaak van de oogst van 2024 is dik in orde. “Superlekker”, zegt Belgisch mosselambassadeur en radio-dj Sven Ornelis, als hij de pas geoogste mosselen rauw proeft. “Dit is een moment waar ik echt naar uit kan kijken. Proef je de zilte smaak van de eerste mosselen, dan weet je het wordt zomer.” 

Ook Jan Bout is te spreken over de kwaliteit. “Twee weken geleden waren ze nog niet goed”, zegt hij. “Maar in die tijd zijn ze van 18 naar 30 procent vlees gegaan. Dat is heel hard” Hij denkt dat het te maken heeft met het weer. “Door de regenval is er veel zoet water in de Oosterschelde terecht gekomen wat de algengroei flink bevorderd heeft.” En dat is de mossel ten goede gekomen. “Wij zien een mooie, veelbelovende kwaliteit, dat gaat de komende weken alleen maar beter worden”, besluit Bout.

Bereiding mosselen

Sven Ornelis en chef Pim (© Mosselbureau)

Terug aan wal worden de mosselen bereid door het gezelschap. Terwijl chef Pim druk bezig is, vertelt Ornelis kort over zijn in 2023 verschenen boek ‘Mijn mama’s kookboek’, dat hij speciaal voor zijn moeders 75e verjaardag samenstelde. Het boek bevat de recepten van vroeger – waaronder twee recepten voor mosselen - waar Ornelis zijn eigen draai aan heeft gegeven. De opbrengst gaat naar een goed doel. “Mijn mama moest op haar zestiende van school, terwijl haar broers wel verder mochten leren. Het leek haar mooi om een paar meisjes in India te helpen om wat langer te studeren. Inmiddels hebben we al vijf meisjes een opleiding laten volgen.”

Dan is het woord aan chef Pim. Hij bereid de mosselen volgens een recept uit het boek van Ornelis. “Het komt overeen met hoe de meeste Zeeuwen ook hun mosselen bereiden. Met groene groente, in dit geval ui, prei, bleekselderij en een blaadje laurier.” In een ander recept gebruikt Ornelis ook wortel. “Mijn mama deed dat ook”, vertelt hij. Maar de publicatie van dit recept op zijn blog veroorzaakte een discussie die zelfs VRT Radio bereikte. Ornelis: “Mosselpuriteinen vinden het afschuwelijk om een zoete smaak aan de mossel toe voegen.” Met of zonder wortel, het allerbelangrijkste voor de bereiding van mosselen is volgens Chef Pim hoog vuur en een korte bereidingstijd. “Dan houd je een heel mooi, sappig mosseltje over”, besluit hij.

 

 

Altijd op de hoogte blijven?